Ljóst að Primera air fékk ekki fyrir­greiðslu hjá Arion

Andri Már Ingólfsson segir tjón félagsins vegna seinkunar á afhendingu nýrra þota vera fordæmalaust. Hann óskar Icelandair og WOW allra heilla.

Ný Airbus þota Primera Air á London Stansted. Mynd: London Stansted flugvöllur

Á þriðju­dags­morgun lauk nærri fimmtán ára sögu Primera air þegar fyrir­tækið fór í greiðslu­stöðvun. Flug­fé­lagið var í eigu Primera Travel Group, sem Andri Már Ingólfsson á, og sinnti fyrst um sinn nær eingöngu leiguflugi fyrir ferða­skrif­stofur samsteyp­unnar. Fyrst undir heitinu Jet X en síðan Primera air. Í vor var breytt um stefnu og nú var Primera air orðið lággjalda­flug­félag sem bauð upp á áætl­un­ar­flug til Norður-Ameríku frá París og London. Aðeins tæpum fjórum mánuðum eftir jómfrú­ar­ferðina vestur um haf var flug­fé­lagið hins vegar komið í þrot.

Þungur rekstur um árabil

Af ársreikn­ingum Primera air að dæma þá hafði félagið barist í bökkum síðustu ár. Eigið fé þess var neikvætt um rúma tvo millj­arða króna (22 millj­ónir evra) árið 2015 og staðan var litlu betri árið eftir. Í fyrra var flug­fé­lagið rekið með hagnaði en þann viðsnúning má rekja til bókfærðs hagn­aðar á Boeing þotum sem verða fyrst afhentar á næsta ári. Þessi neikvæða eigin­fjárstaða Primera air var ástæða þess að flug­fé­lagið var metið einskis virði í bókum eiganda þess líkt og Túristi greindi frá á sunnudag. Daginn eftir að sú grein birtist fór Primera air í greiðslu­stöðvun.

Aðspurður um hvernig flug­félag með neikvætt eigið fé geti keypt flug­vélar, hafið áætl­un­ar­flug milli heims­álfa og á sama tíma staðist skoðun hjá flug­mála­yf­ir­völdum þá segir Andri Már Ingólfsson, eigandi flug­fé­lagsins, að flug­mála­yf­ir­völd í báðum löndum hafi ávallt verið upplýst um stöðu félagsins. „Enda hefðu flugrekstr­ar­leyfi verið tekið af félaginu ella,” bætir hann við í skrif­legu svari til Túrista.

Væru enn á flugi ef þoturnar hefður komið á tíma

Er ekki ljóst að flug­fé­lagið var of illa fjár­magnað úr því að það líða aðeins nokkrir mánuðir frá þvi að þið hefjið Atlants­hafs­flug og þar til að flug­fé­lagið fer í þrot? „Hið mikla tap sem félagið lenti í kom ekki í ljós fyrr en eftir mitt sumar, vegna dýrrar innleigu á eldri flug­vélum. Tjónið sem félagið lenti í vegna seink­unar á afhend­ingu frá Airbus var fordæma­laust, þar sem engar aðrar vélar í heim­inum gátu leyst þetta verk­efni með sama hætti. Ég vísa í upplýs­ingar frá Airbus og CFM hreyfla­fram­leið­anda. Airbus var með allt að 120 vélar á jörð­inni sem þeir gátu ekki afhent. Þetta kostaði Primera Air yfir 20 millj­ónir evra (2,6 millj­arða kr.) og tekjutapið var yfir 40 millj­ónum evra,” segir Andri Má og bendir á að tapið hafi orðið yfir sumar­mán­uðina þegar flug­félög hagnist alla jafna. „Ekki verður við öllu séð, en þó má full­yrða, að ef þetta hefði ekki gerst, þá værum við enn í rekstri. Þetta eru bara stað­reyndir, sem aðrir hafa fjallað um.”

Hófu sölu á nýjum flug­leiðum stuttu fyrir þrot

Líkt og Andri Már rekur hér að ofan þá kom hinn mikli taprekstur Primera air ekki í ljós fyrr en eftir mitt sumar. Engu að síður bætti flug­fé­lagið við fjórum nýjum flug­leiðum til Norður-Ameríku nú í lok sumars. Þann 21. ágúst hófst sala á Atlants­hafs­flugi frá Brussel og viku síðar frá Berlín. Þann 6. sept­ember bættist við sams­konar áætlun frá Frankfurt og fyrir þremur vikum síðan frá Madríd. Voru það mistök að hefja sölu á þessum flug­leiðum í ljósi stöð­unnar? „Við höfðum fengið afgreiðslu­tíma á öllum bestu völlum Evrópu, á bestu tímum, og tæki­færið var einstakt. Þegar við setjum þetta í sölu í ágúst­mánuði, lá ekkert annað fyrir en félagið héldi áfram rekstri,” svarar Andri Már.

Vill ekki tjá sig um orðróm um kaup Arion í WOW

Primera air átti óinn­leystan hagnað vegna sölu flug­véla að upphæð 13,6 millj­ónir evra (1,8 millj­arða kr.) og verið var að ganga frá sölu á 5 vélum til viðbótar, sem hefði gefið félaginu 24 millj­ónir evra (3,1 millj­arða kr.) að sögn Andra Más. „Þetta eru raun­veruleg verð­mæti sem áttu að koma inn til að styrkja eigið fé ásamt kjöl­festu­fjár­festi. Því miður vildu viðskipta­bankar okkar ekki líta á þetta sem trygg­ingar.”

Aðspurður um orðróm þess efnis að stjórn­endur Arion, viðskipta­banka Primera Travel Group, hafi á sama tíma ákveðið að keypa heldur skulda­bréf af WOW air, í nýaf­stöðun útboði flug­fé­lagsins, þá segir Andri Már að hann verði að vísa á Arion í þessu sambandi. „Það er ljóst að Primera Air fékk ekki fyrir­greiðslu.” Tap Arion banka af falli Primera air verður allt að 1,8 millj­arður króna líkt og áður hefur komið fram.

Flugrekstr­ar­stjórinn átti að bíða í 3 klukku­tíma

Farþegar þeirra ferða­skrif­stofa sem tilheyra Primera Travel Group hafa ekki orðið strandaglópar vegna falls Primera air þar sem það tókst að verða þeim út úr önnur flug. Það sama verður ekki sagt um farþega sem ekki voru á vegum ferða­skrif­stofa samsteyp­unnar eða jafnvel áhafnir flug­fé­lagsins. Er þessi forgangs­röðun ekki óeðli­legt? „Það er engin forgangs­röðun. Þegar lá fyrir að ekki yrði afstýrt þroti, eftir hádegi á mánudag, var reynt að gera það á tíma sem minnsta röskun hefði. Ef flugrekstra­stjóri okkar hefði ekki sent út póst í kjölfar starfs­manna­fundar og beðið í 3 tíma þá hefðu þúsundir farþega ekki lent í þessum óþæg­indum því öll þjón­usta fyrir flugin hafði verið greidd. Rekstr­ar­stöðvun er því miður versta niður­staðar og verður alltaf einhverjum til tjóns.”

Vill ekki tjá sig um horfur íslensku flug­fé­lag­anna

Í viðtali við Morg­un­blaðið í lok ágúst þá segir þú viðskipta­mód­el Primera air vera gjör­ólíkt Icelanda­ir og WOW air þar sem þau félög byggi allt sitt upp í kring­um Kefla­vík­ur­flug­völl. Hvernig metur þú fram­tíð­ar­horfur þessara flug­fé­laga? „Vil ekki tjá mig um þessi fyrir­tæki en óska þeim báðum allra heilla og öllu þeirra starfs­fólki. Óska engum þess að lenda í því sem Primera Air lenti í,” segir Andri Már að lokum.