Fátt um svör varð­andi millj­arða fjár­fest­ingar í ferða­þjón­ustu

Icelandair Group og Guide to Iceland eru tvö af umsvifamestu ferðaþjónustufyrirtækjum landsins hvort á sínu sviði. Bandarískir fjárfestingasjóðir keyptu nýlega stóra hluti í fyrirtækjunum tveimur og segja má að síðan þá hafi farið að halla undan fæti. Forsvarsfólk sjóðanna verst allra frétta af þessum milljarða fjárfestingum.

Mynd: Nicolas J Leclercq / Unsplash

Hagvaxt­ar­horfur hér á landi hafa versnað að mati sérfræð­inga Seðla­bankans og kenna þeir um langvar­andi kyrr­setn­ingu Boeing MAX þota Icelandair. Segja má að þetta sé nýjasta dæmið um þjóð­hags­legt mikil­vægi Icelandair en fyrir­tækið stendur fyrir bróð­urparti allra flug­ferða til og frá landinu eftir fall WOW air.

Þremur vikum eftir að Boeing MAX þoturnar voru kyrr­settar þá keypti banda­ríski fjár­fest­inga­sjóð­urinn PAR Capital 12,4 prósent hlut í Icelandair Group fyrir 6,1 milljarð króna og varð um leið stærsti hlut­hafi fyrir­tæk­isins. Virði hlut­arins hefur hins vegar rýrnað um fimmtung eða um 1,2 milljarð króna frá því kaupin voru gengu í gegn í byrjun apríl. Á sama tíma eykst tap Icelandair og rekja stjórn­endur flug­fé­lagsins hina neikvæðu þróun að mestu leyti til fyrr­nefndar kyrr­setn­ingar á MAX þotunum.

En hvað þykir stærsta hlut­haf­anum í Icelandair Group um versn­andi stöðu fyrir­tæk­isins? Ber hann traust til stjórn­enda félagsins? Hvernig slær hinn örsmái íslenski hluta­bréfa­mark­aður hann?  Mun PAR Capital tilefna full­trúa í næsta stjórn­ar­kjöri? Hver er sýn stjórn­enda PAR Capital á þá stóru fjár­fest­ingu sem framundan er í kaupum á nýjum þotum? Og hvað þykir þeim um þá stað­reynd að hlutur þeirra hafi rýrnað um fimmtung á fjórum mánuðum?

Við hluta af þessum spurn­ingum hefur Túristi árang­urs­laust reynt að fá svör hjá PAR Capital. Fyrir­spurnir sem sendar hafa verið í gegnum heima­síðu fyrir­tæk­isins og Linkedin er ennþá ósvarað en félagið birtir ekki síma­númer á heima­síð­unni sinni. Einhverjum gæti þótt það til of mikils ætlast að stjórn­endur í banda­rískjum fjár­fest­inga­sjóði fari að tjá sig opin­ber­lega um stöðu Icelandair jafnvel þó sjóð­urinn sé stærsti hlut­hafinn. Það eru hins vegar fordæmi fyrir því að forsvars­fólk PAR Capital Mana­gement láti í sér heyra ef þau eru óánægð með gang mála í fyrir­tækjum sem þau hafa fjár­festi í.

Þannig gerði PAR Capital, í félagi við annan fjár­fest­inga­sjóð, tilraun til einskonar yfir­töku í stjórn United flug­fé­lagsins vorið 2016. Tilnefndu þessir tveir sjóðir samtals sex einstak­linga í stjórn United og tefldu fyrrum forstjóra Cont­in­ental flug­fé­lagsins fram sem kandídat í sæti stjórn­ar­for­manns. Sá deildi hart á yfir­stjórn United í fjöl­miðlum og sagði skorta almenni­lega þekk­ingu á flugrekstri í efstu lögum fyrir­tæk­isins. Í fréttum Wall Street Journal um þessa valda­bar­áttu kemur meðal annars fram að þáver­andi stjórn­ar­menn United hafi litið á þessa tilraun PAR Capital og félaga sem fjand­sam­lega. Niður­staðan í málinu varð sú að PAR og félagar fengu þrjú af fimmtán sætum í stjórn United Airlines.

Og þau hjá PAR Capital eru engir nýgræð­ingar í fjár­fest­ingum í flug­fé­lögum og þekkja sveifl­urnar í grein­inni því vel. Hluta­bréfa­verð hinna flug­fé­lag­anna sem fyrir­tækið á í hafa þó þróast með öðrum hætti en bréf Icelandair undan­farið. Þannig er gengi bréfa PAR Capital í United Airlines og Delta Air Lines á pari við það sem þau voru í byrjun apríl þegar félagið fjár­festi í Icelandair. Virði hluta­bréfa banda­ríska fjár­fest­inga­sjóðsins í flug­fé­lög­unum Air Alaska, Alleg­iant og Jet Blue hafa aftur á móti hækkað lítil­lega á þessum fjórum mánuðum.

Sérfræð­ingar PAR Capital eru þó ekki einu fjár­fest­arnir vest­an­hafs sem hafa mögu­lega fjár­fest í íslenskri ferða­þjón­ustu á óheppi­legum tíma­punkti. Í sept­ember var til að mynda sagt frá því að banda­ríska verð­bréfa­fyr­ir­tækið State Street Global Advisors hefði keypt fimmt­ungs hlut í bókun­ar­fyr­ir­tækinu Guide to Iceland fyrir um 2,2 millj­arða króna. Guide to Iceland er mjög umsvifa­mikið í íslenskri ferða­þjón­ustu og hefur verið að hasla sér völl út í heimi, t.d. á Filipps­eyjum. Í sumar­byrjun greindi Frétta­blaðið hins vegar frá því að ellefu starfs­mönnum á skrif­stofu bókun­ar­vefsins hefði verið sagt upp og öðru starfs­fólki gert að taka á sig mismiklar launa­lækk­anir. Davíð Ólafur Ingimarsson, þáver­andi forstjóri Guide To Iceland, sagði í samtali við Frétta­blaðið að gjald­þrot WOW air hefði verið högg.

Fyrr í þessum mánuði stað­festi Davíð Ólafur við viðskipta­kálf Moggans að hann væri hættur hjá fyrir­tækinu en hann tók við sem forstjóri í október síðast­liðnum. Í svari til Túrista segir Davíð Ólafur að hann hafi sagt upp fyrir þremur mánuðum síðan.

Túristi hefur síðustu daga ítrekað óskað eftir viðbrögðum hjá State Street Global Advisors við þessum fréttum af versn­andi stöðu Guide To Iceland. Í endan­legu svari fyrir­tæk­isins segir einfald­lega að þau muni ekki tjá sig um atriði málsins. Þau stað­festa þó óbeint það kaup­verð sem áður hefur komið fram á fimmt­ungs­hlut í fyrir­tækinu. Engin svör hafa fengist frá Guide to Iceland við spurn­ingum sem sendar voru á rekstr­ar­stjóra fyrir­tæk­isins um fjár­fest­inguna eða hvort fyrir­tækið hafi dregið úr skipu­lagn­ingu eigin ferða.