Gallagripir frá Boeing

Allt er þegar þrennt er segir máltækið og fljótlega kemur í ljós hvort stjórnendur Icelandair panti nýjar Boeing þotur í þriðja sinn á þessari öld þrátt fyrir gallana í bæði MAX og Dreamliner flugvélunum.

Fjórar af kyrrsettu MAX þotunum. Mynd: Gunnlaugur Rögnvaldsson

Á næstunni mun forsvarsfólk Icelandair að taka ákvörðun um hvort það verða flugvélar frá Airbus eða Boeing sem munu, innan fárra ára, leysa af hólmi Boeing 757 þotur félagsins. Þetta verða þriðju stóru flugvélakaup Icelandair á þessari öld. Árið 2012 pantaði félagið sextán Boeing MAX þotur en sjö árum áður tryggði FL-Group, þáverandi móðurfélag Icelandair, sér allt að fimm Dreamliner breiðþotur frá bandaríska flugvélaframleiðandanum.

Þá stóð til að Icelandair tæki í notkun fyrstu tvær Dreamliner þoturnar vorið 2010 og um leið myndu „opnast ótal mögu­leikar í framtíðarþróun félagsins,” líkt og það var orðað í tilkynningu. Boeing gat hins vegar ekki staðið við þennan afhendingartíma og í sumarbyrjun 2011 áfram seldi Icelandair pöntun sína á þremur Dreamliner þotum til Norwegian. Þetta var hluti af endurskipulagningu Icelandair eftir efnahagshrunið.

Norska flugfélagið hafði á þessum tímapunkti tryggt sér tvær aðrar Dreamliner þotur og gerði ráð fyrir þeirri fyrstu haustið 2012. Áfram seinkaði hins vegar framleiðslunni og það var fyrst um mitt sumar 2013 sem Norwegian fékk sína fyrstu Dreamliner farþegaflugvél. Eintökin sem Icelandair hafði keypt á sínum tíma voru svo klár til afhendingar á seinni hluta 2013. Rúmum þremur árum seinna en stjórnendur Icelandair gerðu upphaflega ráð fyrir þegar þeir gengu frá kaupum átta árum áður.

Hluti af þessari miklu seinkun skrifast á þá staðreynd að þær fáu Dreamliner þotur sem komnar voru í loftið í ársbyrjun 2013 voru kyrrsettar eftir að vandamál komu upp í rafgeymum vélanna. Kyrrsetningin varði í rúma þrjá mánuði en til samanburðar þá er núna nærri hálft ár liðið frá því að flugbannið á Boeing MAX þoturnar var sett á í lok síðasta vetrar. Og enn þá er ekki ljóst hvenær þær fara í loftið en samkvæmt síðasta mati Icelandair þá verður tjón félagsins vegna málsins sautján milljarðar króna í ár. Þess má geta að stjórnendur Norwegian eru ennþá í basli með sínar Dreamliner þotur, bæði vegna hárrar bilanatíðni og eins vegna seinagangs í framleiðslu á hreyflum.

En í ljósi vandræðanna með Dreamliner og MAX þoturnar þá verður áhugavert að sjá hvort forsvarsfólk Icelandair tekur sénsinn og leggur inn þriðju pöntunina hjá bandaríska flugvélaframleiðandum á þessari öld. Eða munu þau heldur kaupa eða leigja eldri Airbus þotur, sem nú þegar hafa sannað sig, í stað þess að panta nýframleiðslu frá Boeing eða Airbus. Það er alla vega ljóst að þoturnar sem koma í stað Boeing 757 munu verða stór hluti af flugflota Icelandair. Og í ljósi fyrri reynslu þá gæti það reynst Icelandair dýrt að ganga á ný til samninga við Boeing um kaup á flugvélum sem enn þá eru á teikniborðinu.